ORTOPEDİK REHABİLİTASYON

Ortopedik rehabilitasyon, kas-iskelet sistemi yaralanmaları, travmalar, ameliyatlar ya da kronik eklem rahatsızlıkları sonrasında uygulanan, hareket ve fonksiyon kaybını geri kazandırmayı hedefleyen bütüncül bir fizyoterapi sürecidir. Bu süreçte, ağrıyı azaltmak, kas gücünü artırmak, hareket açıklığını geri kazanmak ve bireyin günlük yaşantısına güvenli bir şekilde dönmesi amaçlanır.

Ortopedik rehabilitasyon; omuz, diz, kalça, ayak bileği, omurga ve dirsek gibi eklemlerdeki sorunların tedavisinde sıkça kullanılır ve cerrahi öncesi (pre-operatif) ya da cerrahi sonrası (post-operatif) dönemlerde planlanabilir.

Neden Olur?

Ortopedik rehabilitasyonun gerekliliği genellikle şu durumlarda ortaya çıkar:

  • Kırıklar ve Travmalar: Kol, bacak, omuz gibi bölgelerde oluşan kırıkların ardından, eklem hareketliliğinin ve kas gücünün yeniden kazanılması için uygulanır.
  • Tendon ve Bağ Yaralanmaları: Ön çapraz bağ (ACL) yırtığı, rotator manşet yırtıkları, aşil tendon kopmaları gibi durumlarda fiziksel kapasitenin tekrar kazanılması hedeflenir.
  • Eklem Protezleri: Kalça veya diz protezi gibi büyük cerrahiler sonrası günlük aktivitelere dönüş için fonksiyonel rehabilitasyon programı şarttır.
  • Kireçlenme (Osteoartrit): Diz, kalça veya omuz gibi büyük eklemlerde görülen eklem kireçlenmeleri için ağrıyı azaltmaya ve hareketliliği artırmaya yönelik olarak uygulanır.
  • Omurga Problemleri: Bel ve boyun fıtığı, omurga stabilite bozuklukları gibi durumlarda, postürü düzeltmek ve ağrıyı yönetmek amacıyla kullanılır.
  • Ameliyat Öncesi Hazırlık: Kas gücünü korumak ve cerrahi sonrası iyileşme sürecini hızlandırmak için operasyon öncesinde de uygulanabilir.

Nelere Dikkat Edilmelidir?

Ortopedik rehabilitasyon süreci planlanırken ve uygulanırken aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurulmalıdır:

  • Bireye Özgü Planlama: Yaş, genel sağlık durumu, cerrahinin türü ve kişinin hedefleri dikkate alınarak bireyselleştirilmiş programlar hazırlanmalıdır.
  • Ağrı Yönetimi: Egzersiz sırasında ve sonrasında ağrı düzeyi dikkatle takip edilmeli, aşırı zorlayıcı uygulamalardan kaçınılmalıdır.
  • Fonksiyonel Hedefler: Günlük yaşam aktivitelerine dönüşü kolaylaştıracak şekilde planlanan hareketler ön planda tutulmalıdır.
  • Kas Dengesinin Sağlanması: Aşırı güçlü ya da zayıf olan kas grupları dengelenmeli, kas kısalıkları ve dengesizlikler giderilmelidir.
  • Kademeli Yükleme: Egzersiz şiddeti ve yoğunluğu, eklemin toleransına göre aşamalı olarak artırılmalıdır.
  • Postür ve Denge Eğitimi: Omurga ve büyük eklemlerle ilgili rahatsızlıklarda duruş düzeltici çalışmalar, denge ve propriosepsiyon egzersizleri önemlidir.
  • Sürekli Takip: Rehabilitasyonun düzenli değerlendirmelerle takip edilmesi, iyileşmenin objektif olarak ölçülmesini sağlar.

Bu süreçte sabırlı olunmalı, egzersiz disiplini ve vücut farkındalığı ön planda tutulmalıdır.

Kaynak:
Cottrell, M. A., et al. (2019). Physiotherapy rehabilitation for orthopaedic trauma: a mixed-methods evaluation. BMC Musculoskeletal Disorders, 20(1), 221.