ÇOCUKLARDA SKOLYOZ

Skolyoz, omurganın sağa veya sola doğru “S” ya da “C” şeklinde anormal eğrilik göstermesiyle tanımlanan üç boyutlu bir omurga deformitesidir. Çocuklarda görülen skolyoz, genellikle büyüme çağında ortaya çıkar ve fark edilmezse ilerleyebilir. Eğrilik derecesi ve yönüne göre hafif, orta ya da ileri düzeyde olabilir.

En sık görülen tipi idiopatik skolyoz olup, bu formun nedeni tam olarak bilinmemektedir. Skolyoz, yalnızca estetik bir sorun değil, ilerleyen vakalarda solunum fonksiyonlarını ve yaşam kalitesini etkileyebilecek ciddi bir sağlık problemidir.

Neden Olur?

Çocukluk döneminde skolyozun gelişmesine neden olan başlıca faktörler şunlardır:

  • İdiopatik Nedenler (Sebebi Bilinmeyen): Tüm skolyoz vakalarının yaklaşık %80’i idiopatiktir. Özellikle ergenlik döneminde hızlı boy uzaması sırasında fark edilir.
  • Doğuştan Gelen (Konjenital) Skolyoz: Omurganın anne karnında gelişimi sırasında meydana gelen yapısal anormallikler skolyoza neden olabilir.
  • Nöromüsküler Nedenler: Serebral palsi, kas distrofisi, spina bifida gibi kas ve sinir sistemini etkileyen hastalıklarda skolyoz gelişme riski artar.
  • Yanlış Postür ve Taşıma Alışkanlıkları: Tek omuza çanta taşımak veya uzun süre yanlış oturma alışkanlıkları skolyozu tetikleyebilir; ancak bu durumlar genellikle yapısal skolyoza değil postüral duruş bozukluklarına yol açar.

Skolyoz, çoğu zaman ağrısız seyrettiği için rutin kontroller dışında fark edilmesi zor olabilir. Bu nedenle ailelerin, çocuklarının omurga duruşlarını düzenli olarak gözlemlemesi önemlidir.

Nelere Dikkat Edilmelidir?

Skolyozun ilerlemesini önlemek ve çocuğun gelişimini desteklemek adına dikkat edilmesi gereken temel noktalar şunlardır:

  • Erken Tanı: Okul taramaları veya pediatrik kontrollerde skolyoz belirtileri erkenden tespit edilmelidir. Omuz asimetrisi, kürek kemiklerinden birinin belirgin çıkıntısı, bel simetrisinde bozulma gibi işaretler takip edilmelidir.
  • Düzenli Gözlem: Eğrilik derecesi küçük olan vakalar, belirli aralıklarla takip edilerek büyüme döneminde ilerleme olup olmadığı izlenmelidir.
  • Egzersiz ve Duruş Eğitimi: Hafif vakalarda postür düzeltici egzersizler, skolyoz için özel geliştirilmiş Schroth gibi yöntemler önerilir.
  • Fiziksel Aktivite: Yüzme, pilates, yoga gibi omurgayı güçlendiren sporlara yönlendirmek kas dengesini sağlar.
  • Ortez (Korse) Kullanımı: Orta dereceli eğriliklerde skolyoz korseleri, eğriliğin ilerlemesini durdurmaya yardımcı olabilir. Kullanımı mutlaka profesyonel gözetimde olmalıdır.
  • Cerrahi Gereklilik: İleri derecede eğrilik (>40-50°) olan ve konservatif tedaviye yanıt vermeyen vakalarda cerrahi yöntemler gündeme gelebilir.

Skolyozun yönetiminde bireyin yaşı, eğriliğin derecesi ve skolyozun tipi gibi değişkenler dikkate alınmalıdır. Her birey için farklı bir yaklaşım gerekebilir.

Kaynak:
Negrini, S., Donzelli, S., Aulisa, A. G., et al. (2018). 2016 SOSORT Guidelines: Orthopaedic and Rehabilitation Treatment of Idiopathic Scoliosis During Growth. Scoliosis and Spinal Disorders, 13(3).